Herdenking Zuid Afrikaanse Slachtoffers van de SS Mendi te Noordwijk

Bron: DICHTBIJ

NOORDWIJK ZH - Op de Algemene Begraafplaats aan de Nieuwe Zeeweg vond zaterdag 27 februari voor het tweede opeenvolgende jaar een internationale herdenkingsplechtigheid plaats voor een vijftal Zuid-Afrikaanse oorlogsslachtoffers dat in februari 1917 verdronk bij een aanvaring van de SS Mendi en het Britse oorlogsschip, de SS Darro. De vijf slachtoffers spoelden in 1917 op de stranden van diverse Nederlandse kustplaatsen om later in Noordwijk (her)begraven te worden.

Het vijftal Abram Leboche, Arosi Zenzile, Sitebe Molide, Natal Kazimula en Sikaniso Mtolo, allen lid van het South African Native Labour Corps (SANLC), wordt op de Algemene Begraafplaats al bijna een eeuw lang herdacht met een tweetal gedenkstenen. Bij de plechtigheid was naast een delegatie van de SA Legion of Military Veterans en een flink aantal belangstellenden ook loco-burgemeester Gerben van Duin namens de gemeente Noordwijk aanwezig om het verhaal van deze, en andere, oorlogsslachtoffers te blijven vertellen. Bij het grote witte kruis op de Algemene begraafplaats werden door een aantal vertegenwoordigers bloemen en kransen gelegd, terwijl veteranen van het leger van het voormalige Gemenebest een saluut uitbrachten voor hun gevallen collega's.

Bij de zeeramp op 21 februari 1917 verdronken na een aanvaring in de dichte mist tussen de twee Britse schepen in de zeer dichte mist 646 soldaten. Slechts een 200 honderdtal opvarenden konden gered worden. De bemanning van het schip dat bestond uit Zuid-Afrikaanse soldaten was op weg naar de Engeland om later ingezet te worden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Engeland werd echter nooit bereikt en van de 646 slachtoffers werden de lichamen van slechts 26 van hen later terug gevonden op de diverse stranden in Europa. Onder hen het in Noordwijk begraven vijftal waarvan de lichamen onder andere in Egmond aan Zee en Zandvoort aanspoelden om later voor een herbegrafenis naar Noordwijk vervoerd te worden.

Na de plechtigheid op de Algemene Begraafplaats werd bij de gedenksteen aan de Koningin Wilhelmina Boulevard, die speciaal is geplaatst om de oorlogsslachtoffers te eren die in Noordwijk zijn aangespoeld of liggen begraven, eveneens nog een korte herdenking gehouden.

The Story

   On January 16, 1917 the Mendi troopship sailing from Cape Town to La Havre in France carried the last contingent of the South African Native Labour Corps comprising 805 black privates, 5 white officers and 17 non-commissioned officers as well as 33 crew members.

On the morning of 21 February 1917, another ship, the S S Darro travelling at full speed and emitting no warning signals, rammed the S S Mendi which sank in 20 minutes off the Isle of Wight. No steps were taken by the S S Darro to lower boats to rescue the survivors. She stood off and floated nearby while lifeboats from the S S Mendi's escorting destroyer HMS Brisk rowed among the survivors, trying to rescue them.

There are many stories of bravery about the men as the ship went down. The men sang and stamped the death dance together as the ship sank, and taking with her all still on board and many who leapt into the icy waters, a total of 607 black troops along with 9 of their fellow white countrymen and all 33 crew members.

On receiving the news [9 March 1917] of the disaster, all members of the South African House of Assembly under the then Prime Minister Louis Botha, rose in their seats as a token of respect to their fellow South Africans who had gone down with the S S Mendi. In South Africa, the commemoration of the S S Mendi, is held on the third Sunday in February every year.

Bodies from the wreck were found all along the South Coast. Three (all in one grave) are buried at Littlehampton, a further 9 in Milton, Portsmouth (8 black 1 white) and another one in Hastings. Willie was found on the Birling Gap beach and buried at the nearest church at East Dean. Others still lay in the sunken S S Mendi. The South African government has expressed an interest in having the bodies repatriated but so far Willie rests where he was buried in East Dean churchyard.

The survivors continued with their military service in France.

The designation of the S S Mendi as a war grave was reported on in the Daily Telegraph, 18 March 2009:

Ship lost in 1917 becomes war grave
By Daily Telegraph Reporter

The sunken wreck of a First World War ship which was carrying black South Africans has been classed an official war grave after a 10-year campaign by a retired British Army major. The Menrii. a troop ship, sank off the Isle of Wight in 1917 while transporting soldiers from the South African Native Labour Contingent to the trenches of France.

A total of 616 South African troops and 30 British crew died in one of South Africa's greatest military tragedies. The officers, most of whom could not swim, performed their tribal death dance as the ship sank after a crash. However, because the Mendi was not British owned, her wreck was never given war grave status. After a campaign by Ned Middleton, the Ministry of Defence agreed to designate the site an official war grave.

Mr Middleton, 58, of Outwell, Cambs said: "The crew gave their lives for our war effort. Many of them had never seen the sea before they set sail. They believed they needed a grave to get to the afterlife. They finally got it."

Why the S S Darro hit the S S Mendi, and appeared to make no attempt at rescue, remains uncertain.

Noordwijks Strandleven, Jutten

Fiks bestraft worden de Noordwijkse jutters voor het onttrekken aan het oog van de strandvonderij van een zeeboot met riemen en reddingsgordels.........eerlijk op het strand gevonden.........

Noordwijks Strandleven, Sport en Snel

Huldiging van Martha Snel na haar geslaagden trainingstocht van Noordwijk naar Scheveningen. Straks wil mej. Snel "Het Kanaal"oversteken. (augustus 1931)

Weer Viskotter Vast

Gerritje Loopt aan de Grond

De garnalenkotter Gerritje liep op 19 mei 2015 aan de grond bij de Langevelderslag in Noordwijk. De WR 181 van schipper Gert-Jan Rotgans liep rond half elf vast, tegen half twee  raakte het scheepje weer uit haar isolement en koos het ruime sop in haar jacht op de garnaal.

Noordwijkse Stranddingen 8 maart

Op 8 maart treft u gevonden naamborden aan te Noordwijk aan Zee, meer over aangespoelde naamborden leest u in het onderstaande.

Rotterdamsch nieuwsblad27-12-1878

 Zondag is te Noordwijk aan Zee, aangespoeld eene groote partij Noorsche deelen met verschillende merken. Ook werd nog gevonden eenig wrakhout, zoodat men vermoedt dat in de nabijheid een schip vergaan is. Nadere bijzonderheden ontbreken.

Rotterdamsch nieuwsblad 27-12-1878

De berichten, door ons opgenomen omtrent de van Scheveningen tot Terschelling, langs het strand gevonden hazelnoten en sinaasappelen etc., in verband met de richting van den wind, bewijzen dat ook bij en na den storm, die omstreeks 9 November woedde, weder iets dergelijks was voorgevallen, en dat die voorwerpen vermoedelijk voor het meerendeel afkomstig zijn uit schepen, veel zuidelijker vergaan. De tijdingen uit Schouwen en de mededeeling van de Avalon, die tusschen Rotterdam en Harwich vaart, dat men op denzelfden avond (9  November) bij Schouwen een masteloos wrak had gezien, moesten doen-vermoeden, dat er twee schepen waren vergaan. Wij zeggen vermoeden, omdat, naar wij meenen, uit die berichten niet met zekerheid kan worden opgemaakt of de rapporten niet een en hetzelfde schip betreffen.

Neemt men nu ons bericht (No. 191.) „Harlingen 14. Heden is alhier aan den „Zeedijk aangespoeld, een gedeelte van een „zwart geverfd schaepsnaambord waarop met Fuchsia" en ons bericht (No. 193.) „Texel 13. Gisteren is alhier achter de „westen gevonden een zwart geverfd naambord, waarop met witte letters Fu; daarachter was het afgebroken.'''' Neemt men ons bericht (No. 192.) „IJmuiden 14 Nov. Door de sleepboot Hercules, werd heden een scheeps„ naambord, waarop met 1 „Glück Auf" en ons bericht (No. 193.)  Noordwijk aan Zee 13 november. Heden „is hier aangespoeld een naambord waarop „met ingesneden vergulde letters Stettin." Dan begrijpt men hoe wij in de gedachte de op uren afstands van elkaar gevonden stukken dier scheepsnaamborden, weer bijeen leggende, tot het vermoeden kwamen dat er twee schepen zijn vergaan. Een voerende den naam Fuchsia, en een ander dien van Glück Auf van Stettin, tenzij dat Stettin weer aan een ander en dus een derde schip behoorde. Onze onderzoekingen voortzettende, bleek het dat er werkelijk twee schepen zijn of waren. Het eene, een Engelse brik, te Sunderland thuis behoorende, groot 159 register-tons genaamd Fuchsia, en het andere een Noordduitsche bark, thuis behoorende te Stettin,reeder den oud-kapitein A. Sprenger daar, genaamd \ Glück Auf, groot 516 ton. I De grootte en de tuigage van de Glück Auf, geen fregat maar een bark, en dus in gewonen zin drie masten voerende, ja zelfs de vlag, die vooral op eenigen afstand dezelfde kleuren als de Nederlandsche hoezeer in omgekeerde orde vertoont, en die misschien, als signaal om hulp, was geknoopt en dus te gemakkelijker voor een Hollandsche kon worden aangezien, — dat alles wettigt het vermoeden, dat het op den Banjaart gebleven schip de Grliioli _Yiif is geweest. Wij hebben omtrent beide schepen nadere opgave omtrent reis én lading verzocht, die wij bij ontvangst zullen mededeelen.

Rotterdamsch nieuwsblad19-11-1878

ROTTERDAM, 19 November. Spoediger dan wij aanvankelijk hadden vermoed kunnen wij eenige bijzonderheden omtrent de beide schepen Glück Auf en Fuchsia mededeelen. Ons bericht dat de Glück Auf stond onder reederij van den oud kapitein Sprenger, was een fout van den eerst ontvangen telegram „Rheder alt capitain Sprenger." Uit latere informatiën bleek, dat de reeder is de heer Carl Arlt, en dat het schip gevoerd werd door kapitein Sprenger. De Glück Auf lag op 2 November in ballast voor Elserum of Dantzig te Londen zeilklaar en vertrok op den Ben van Gravesend en kan dus den 9en op de hoogte van onze kust zijn geweest. De Fuchsia is niet op onze kust en niet in den storm van 9 November, maar reeds weinige dagen te voren op de Engelsche kust vergaan. Op 24 October trachtte men do rede van Yarmouth te bereiken, doch de plotseling opgestoken West-Noordwesten wind dwong het schip de ingenomen plaats te verlaten en daar men bemerkte dat het schip, dat circa 60 ton ballast in had, veel water maakte, door het stooten op Scroby Saaid, besloot men het op die bank te brengen. Een half uur lateikwam de reddingsboot van Gosleston, die niet dan niet groote moeite er in slaagde de bemanning te redden. Van schip en kajuitsgoed werd niets gered.

Rotterdamsch nieuwsblad 20-11-1878

Noordwijkse Stranddingen, 1 maart

Stranddingen heeft heel wat droeve mededelingen te melden op de eerste maart: Stuurman Arie Plug verongelukt; De Mirfak strandt; Brik gestrand en de A 109 verkeert in nood......is al bekend wie de afzenders van deze noodkreet waren?